PJESA I

 [1]

 [2]

 [3]

 [4]

 [5]

 [6]

 [7]

 [8]

 [9]

[10]

PJESA II

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

FJALORI

Esp-Shqip

Shqip-Esp


Mėsimi i Nėntė ( La Nau’a Leciono)

Saluton al c’iuj ! Hodiau’ ni konatig’os kun lastaj afiksoj en Esperanto. Jen ili:

Sufikso “an” tregon pėrkatėsinė nė njė grup. P.sh.:

klubano-antar klubi      

partiano- antar partie 

samklasano-bashkėnxėnės

sampatriano-bashkėpatriot 

kristano-kristian        

islamano-mysliman etj

Sufikso « uj » tregon  enėn ose mbajtėsen e objektit. P.sh.:

panujo-sepet buke

monujo-kuletė parash

Albanujo-vendi i shqiptarėve

pomujo-mollishte

fagujo-ahishte

sukerujo-ena e sheqerit

Sufikso “il” tregon mjetin me tė cilin kryhet veprimi qė pėrshkruhet te rrėnja. P.sh.:

muzikilo-instrument muzikor     

tranc’ilo-thikė                     

mang’ilo-lugė e pirunj

traborilo-shpuese vrimash        

vojmontrilo-tabelėrrugore    rrugore  

fajfilo-fyell

Sufikso “um” ndonėse s’ka njė kuptim plotėsisht tė caktuar pėrdoret shpesh. Ja disa shėmbuj:

plena -i plotė

plenumi-pėrmbush, kryej

proksima- i afėrt

proksimume-pėrafėrsisht

aero-ajėr

aerumi-ajros

vento-erė

ventumi-shfryej, freskoj

mastro-....

mastrumi-....

suno-....

sunumi-....

gusto-.... 

gustumi-....

Sufikso “estr” tregon kryesinė. P.sh.:

s’tatestro-kryetar shteti

lernejestro-drejtor shkolle

urbestro-kryetar bashkie

partiestro-kryetar partie

Sufikso” id” tregon pjellėn e diēkaje  frymore. P.sh.:

homido-foshnjė

hundido-klysh qeni

kokido-zog pule

c’evalido-mėz, apo visk

Sufikso “ing “ tregon  kėllėfin e diēkaje. P.sh.:

kandelingo-mbajtėse qiriu 

plumingo-mbajtėse e pendės

cigaringo-ēibuk etj

Sufikso “c’j” pėrdoret pėr t’i bėrė pėrkėdhelės emrat mashkullorė. P.sh.:

patro-baba

pac’jo-babake

Petro-Pec’j  etj

Sufikso “nj” perdoret pėr emrat femėrorė. P.sh.:

patrino-nėnė

panjo-mamakė, neno  etj

Sufikso “iv” e afėrt me “ebl”. P.sh.:      kreiva-krijues

Sufikso “ism”

kristanismo

anglismo

alkoholismo

socialismo

rasismo

totalismo

maksismo

naciismo

Prefikso “bo” pėrdoret pėr tė treguar lidhjet familiare pas martesės. P.sh.:

frato-vėlla 

bofrato-kunat

patro-baba

bopatro-vjehėrr

bofilo-dhėndėr

bofilino-nuse

Prefikso “dis” tregon ndarje. P.sh.:

doni-jap

disdoni -shpėrndaj

s’iri-kėpus

diss’iri-bėj copė e ēikė

iri-shkoj

disiri-shkoj gjithandej

disigi-ndaj

disig’i-ndahem 

Tasko: Diru la sencon de jenaj vortoj!

nekredebla

organizado

informado

parolrajto

tiukaze

libervole 

parolado

survoje

restado

c’irkau’aj’o

homaro 

kredeble

kunvojag’i 

domac’o 

vagonaro

mang’aj’o 

novaj’o 

mirinda

Kiel oni uzas la kondicionalon? (si pėrdoret kushtorja?). Ja njė fjali: 

                Se la vetero estus bona, mi certe venus.

C’u vi povas diri kelkaj aliajn propoziciojn?

Adverboj “kvazau’ “ kaj “apenau’“

La patro frapis al la pordo, kvazau’ li estas fremdulo (la patro frapis al la pordo kvazau’ fremdulo). -Babai trokiti nė derė, sikur tė jetė i huaj.

Mi apenau’ finis mian laboron, kiam s’i alvenis.- Unė sapo e mbarova punėn kur ajo erdhi.

Li apenau’ scias legi.-Ai pothuaj s’di tė lexojė.

Li estis apenau’ foririnta, kiam vi venis.-Ai sapo ishte larguar kur erdhėt ju.

Uzo de « ne »

Depende de la loko kie estas, la vorteto "ne" donas al la propozicio diversajn sencojn. Ekz.

            Mi ne kantas c’iutage-Unė s’kėndoj ēdo ditė.

            Ne mi kantas c’iutage.-Nuk jam unė qė kėndoj ēdo ditė

Adjektivo de loka rilatig’o.

enlande-brėnda vendit

survoje-rrugės

surtere-tokėsore

subakve-nėnujė

propramane-me duart e veta

enaere-nė ajėr

eksterlande- jashtė vendit

Nova teksto

Planoj pri veturado

Petro kaj Marija volis vojag’i al  alia lando en libertempo. Li decidis iri al Italio, bela lando kun malnovaj urboj kaj aliaj belaj’oj. Ili estis felic’aj.

-Kie estas mia vestaj’o?-s’i demandis.

-Ne forgesu kunporti la libron por lerni Esperanton. Ni povus komenci jam en la vagonaro.

-En la vagonaro ni nenion faros, kara Petro. Ni veturos per au’to. Mi havas sekreton: mia onklo Bonifacio plenumis mian deziron kaj donis al mi sian au’ton por uzo. G’i jam staras antau’ la domo.

-Sed mi devas diri....

-Nenion diru, karulo, ni eksidu en la au’to.

Ankau’ la vestaj’oj estis en la au’to. Sed ili ankorau’ sidadis kaj atendis.

- Do, karulo, -s’i diris- kial ni ne ekveturas?

-Karulino, ankau’ mi havas sekreton. Mi veturigus la au’ton, sed mi ne scias kiel. Mi neniam lernis tion.

C’u plac’is al vi tiu rakonto? C’u vi povas rediri g’ian enhavon helpe de jenaj demandoj?  

            Kian sekreton havis Marija? Kaj Petro? 

            Kian planon havis ambau’ ili? 

            C’u ili realigis g’in? 

            C’u tiu plano estig’us alimaniere?

                                                     Bonan tagon ! G’is revido!

  

Pas(Malantau'en)               Ballina(C'efpag'o)               Perpara(Antau'en)