PJESA I

 [1]

 [2]

 [3]

 [4]

 [5]

 [6]

 [7]

 [8]

 [9]

[10]

PJESA II

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

FJALORI

Esp-Shqip

Shqip-Esp


Mėsimi i Parė  (La Unua Leciono)

Alfabeti-Alfabeto

adreso 

B

bileto    

C

celo       

c’eko

D

dialogo

ekrano  

F

fakto       

G  

granito

g’irafo 

H

himno    

h’ameleono

intereso

jodo    

J’ 

j’urnalisto

K

kalendaro 

leopardo

modelo

nektaro   

O

optimisto 

P  

pasporto

refreno 

sekreto   

s’ablono  

T  

testo

uragano

u’ato     

vulkano  

zodiako

Zanoret (Vokaloj):       A                              U

Shėnim : U’ nuk ėshtė zanore por bashkėtingėllore, ajo ėshtė njė u e shkurtėr siē ėshtė W nė anglisht. Prandaj nuk llogaritet kur numėrohen rrokjet. Kėshtu, theksi (akcento)  bie gjithnjė nė zanoren e parafundit. P.sh. Albanio (te i-ja); Popolo  te o-ja e dytė; baldau’ te a-ja e parė sepse u’ s’ėshtė zanore.

Gėrmat (literoj) e veēanta janė:

C’= Ē        

S’= Sh        

G’= Gj        

J’= Zh

H’=Njė tingull midis h dhe k 

U’=u e shkurtėr

P.sh.:

c’ielo -qiell        

s’iri -me kėputė    

h’oro –kor         

morgau’ –nesėr        

larg’a -e madhe, e gjėrė

Kėto gėrma shkruhen me kapuē sipėr, por nė kompjuter eshte me probleme paraqitja, prandaj i shkruajnė me apostrof djathtas, si ne kėtu, me x djathtas ose nė forma tė tjera, me marrėveshje. Ka pėrpjekje pėr njė alfabet universal  ku psh G’ shkruhet j, S’ shkruhet sh, J’ shkruhet zh, C’ shkruhet ch, J shkruhet y etj.

Disa rregulla tė pėrgjithėshme:

Emrat (Nomoj) mbarojnė tė gjithė me o nė fund nė rasėn emrore dhe nuk ndryshojnė nė lakim, veēse nė kallėzore ku mbarojnė me n. Shikoni fjalėt qė morėm pėr alfabetin mė sipėr, ato shprehin emra.

Mbiemrat(Adjektivoj) mbarojnė me a nė fund ose me an nė kallėzore. Kėshtu,

Frato=vėlla  ndėrsa frata=vėllazėror

Urbo=qytet   ndėrsa urba=qytetės

Bono=mirėsi ndėrsa bona=i mirė.

Shumėsi (Pluralo)  formohet me j nė fund ndėrsa

Shquarja (distingo) bėhet me La pėrpara. Kėshtu

Floroj=lule nė shumės

la floroj=lulet

Krajonoj=lapsa

la krajonoj=lapsat

Ja tani njė lakim i thjeshtė (deklinacio):

La pomo          

La domo          

La lando          

La homoj         

La floroj

De la pomo       

De la domo       

De la lando       

De la homoj      

De la floroj

Al la pomo        

Al la domo        

Al la lando        

Al la homoj       

Al la floroj

La pomon         

La domon         

La landon         

La homojn        

La florojn

Pri la pomo       

Pri la domo       

Pri la lando       

Pri la homoj      

Pri la floroj

Foljet (Verboj) nė mėnyrėn dėftore i formojnė kėshtu kohėt e thjeshta:

E tashme (prezento) me as nė fund;

e shkuara (preterito) me is nė fund; 

e ardhshmja (futuro) me os nė fund.

Mi kantas   

Mi kantis 

Mi kantos 

Mi mang’as    

Mi mang’is    

Mi mang’os

Ci dancas   

Ci dancis      

Ci dancos   

Ci  amas      

Ci amis   

Ci amos

Li ludas   

Li ludis        

Li ludos        

Li legas     

Li legis       

Li legos

S’i skribas  

S’i skribis   

S’i skribos 

S’i dormas      

S’i dormis   

S’i dormos

G’i saltas  

G’i saltis      

G’i saltos   

G’i mortas     

G’i mortis    

G’i mortos

Ni laboras 

Ni laboris    

Ni laboros  

Ni konstruas

Ni konstruis 

Ni konstruos

Ili lernas  

Ili lernis        

Ili lernos       

Ili ripozas     

Ili ripozis     

Ili ripozos

Ndajfoljet (Adverboj).

Ndajfoljet e prejardhura bėhen me e nė fund. P.sh.: 

bone    bele    dolce    rapide    alte    proksime    fore 

Shėnim 

Nė fjalorėt  e vegjėl tė Esperantos gjėnden zakonisht vetėm rrėnjėt e fjalėve, psh labor, kant, kuir, lud, leg, am etj. Duke ditur qysh mbarojnė emrat, mbiemrat, foljet, etj ne mund tė formojmė vetė fjalė tė reja ose tė gjejmė kuptimin e fjalėve qė hasim nė tekste.

Pėremrat ( Pronomoj) siē e pamė, janė mi, ci, li, s’i, g’i ( analogia e it nė anglisht), ni, vi, ili.

Ja disa fjali tė thjeshta (propozicioj):

Mi s’atas belajn floroj

La knabo ludas kun pilko

Ili volas kanti

La patro estas laca

A mund t’i pėrktheni kėto fjali nė shqip, sigurisht me ndihmėn e fjalorthit nė fund tė kursit? Provojeni.

Pėrktheni tani nga shqipja nė Esperanto:

Djemtė do tė lozin me top

Ajo i pėlqeu lulet e bukura

Ja tani disa pyetje (demandoj)  qė bėhen pėr t’u prezantuar;

Kiu vi estas? -Kush jeni ju?

Mund tė pėrgjigjeni: Mi estas Pranvera. Mi estas la fratino. Mi estas la pos’tisto.

Kio vi estas? -Ēfare jeni ju?

Mund tė pėrgjigjeni psh: Mi estas knabo. Mi estas albano. Mi estas la filo.

Kie vi log’as? -Ku banoni?

Mund tė thoni: Mi log’as en Durrės. Mi log’as en studenta domo.

Kiam vi naskig’is? -Kur keni lindur?

Mund tė thoni : Mi naskig’is antau’ dudek jaroj. Mi naskig’is postmilite.

Kial vi venis? -Pse erdhėt?

Mund tė thoni : Mi venis por vidi vin. Mi venis  por ekzamenig’i.

Kies libro estas g’i? -I kujt ėshtė ai libėr ?

P.sh : G’i estas la libro de Fatmir. G’i estas libro de biblioteko. 

Kio estas g’i? -Ē’ėshtė ajo (ai send)?

Mund tė themi: G’i estas tablo. G’i estas domo. G’i estas pomo.

Kien vi iras? -Ku po shkon?

Mund tė themi: Mi iras al Vlora. Mi iras al hejmo. Mi iras al kunveno.

Kiel vi faris tion? -Si e bėre atė?

Mi faris tion facile. Mi faris tion rapide. Mi faris tion plezure.

Kiom kostas g’i? -Sa kushton ajo(ai send)?

Mund tė themi: G’i kostas ducent lekojn. G’i kostas kare.

Kia  estas vi? -Si jeni ju (nė pikpamje cilėsore)?

P.sh. Mi estas bona  knabo. Mi estas nigrahara. Mi estas blonda. Mi estas altstatura.

Mi estas nervoza. Mi estas prudenta. Mi estas dolc’anima, grandanima.

Kian koloron g’i havas? -Ē’ngjyrė ka ai, ajo?

G’i  havas blukoloron, verdkoloron, blankkoloron.

Dhe tani a mund t’u pėrgjigjeni pyetjeve:

Kiu vi estas?

     Kia vi estas?

     Kio vi estas?

     Kie vi log’as?

Prapashtesa (Sufiksoj)

Prapashtesa In formon gjininė femėrore pėr frymorėt. Pėr jo frymorėt nuk flitet pėr gjini. Kėshtu,

knabo-djalė,           ndėrsa knabino-vajzė;

belulo-bukurosh,     ndėrsa belulino-bukuroshe;

junulo-djalosh,                   junulino-vashė;

onklo-dajė (xhajė),            onklino-teze (hallė);

nepo-nip,                          nepino-mbesė

Prapashtesa Ist tregon profesionin me tė cilin njeriu nxjerr tė ardhurat e veta. P.sh. 

instrui -me dhėnė mėsim

instruisto -mėsimdhėnės ose mėsues; 

sporto -sport

sportisto -sportist profesionist.

Parashtesa ( Prefiksoj)

Parashtesa Mal. Fjalėt e kundėrta (Antonimoj) formohen me parashtesėn mal. P.sh. 

malbona-i keq,       maldolc’a-i hidhur …

Parashtesa Ge pėrfshin nė njė fjalė tė dyja gjinitė. P.sh.

geknabo-vajzė ose djalė

gepatro-prind

gekamarado-shok ose shoqe

geamiko-mik ose mikeshė

geedzo-bashkėshort ose bashkėshorte.

Fjalėt e pėrngjitura (kunmetitaj vortoj) e kanė fjalėn kryesore nė fund. P.sh.: 

skribotablo-tryeze shkrimi

legolibro-libėr leximi 

amletero-letėr dashurie

kurag’vorto-fjalė kurajuese.

A mund tė pėrktheni?

lingvisto

skribmas’ino

lernoc’ambro

eduksistemo

patrino

malrapida

gefianc’o ?

Dhe tani njihuni me njė tekst tė shkurtėr ku janė paraqitur elementėt gramatikorė tė shtjelluar mė sipėr. Pėrkthejeni atė:

Amiko Marko

Marko estas mia amiko. Li estas lernanto kaj sportisto. Li nun sidas en c’ambro kaj lernas. Sur tablo estas paperoj kaj libroj. G’i estas skribotablo. La libroj sur la tablo estas lernolibroj. La patro kaj patrino de mia amiko ne estas en la c’ambro. Ili nun laboras. Lia patro estas laboristo. Li laboras en hotelo. La patrino instruas. S’i estas instruistino. 

  

Pas(Malantau'en)               Ballina(C'efpag'o)               Perpara(Antau'en)